Costa-Gavras: “Film is een perfecte manier om met het publiek te communiceren”

Sommige mensen worden blijkbaar niet ouder. Neem bijvoorbeeld de legendarische filmregisseur, scenarioschrijver en Oscarwinnaar Costa-Gavras. Hij werd vorige maand 90 en is nog steeds energiek, helder en scherp van geest, zoals iemand die half zo oud is als hij—of zelfs nog jonger. Hij is een icoon van de activist cinema en sinds zijn debuut als filmregisseur met “Compartiment tueurs” (1965) is hij altijd één van de meest creatieve Franse filmregisseurs geweest die aan beide zijden van de Atlantische Oceaan heeft gewerkt—met succes, waardering en lovende kritieken.

Hij groeide op in zijn geboorteland Griekenland, waar hij vooral westerns en Errol Flynn-films zag, maar verder was het erg veel kommer en kwel. Na de Duitse bezetting van Griekenland tijdens de Tweede Wereldoorlog werd zijn vader, een verzetsstrijder verdacht van communisme, gevangengezet tijdens de burgeroorlog in het land, die duurde tot 1949. Gevolg: Costa-Gavras werd het recht op hoger onderwijs ontzegd.

De fervente bioscoopbezoeker probeerde naar de V.S. te emigreren, maar in het McCarthy-tijdperk kreeg hij er geen visum, dus vertrok hij in 1953 naar Parijs waar hij zich inschreef aan de Sorbonne om literatuur te studeren. Na het zien van Erich von Stroheims filmklassieker “Greed” (1924) in de Cinémathèque française was hij helemaal verkocht en besefte hij dat film niet enkel amusement was, maar ook een manier om iets wezenlijks te zeggen. Hij stapte over naar de Franse filmschool IDHEC (Institut des hautes études cinématographiques).

Hij raakte perfect ingeburgerd in Frankrijk, en werd een kleine zestig jaar geleden regisseur die tussendoor ook in de V.S. aan de slag ging en in totaal zes Engelstalige films maakte—en werkte met acteurs als Jack Lemmon, Dustin Hoffman, John Travolta, Debra Winger, Jessica Lange. Met zijn tweede film, “Z” (1969), verwierf hij internationale erkenning en wereldwijde faam. De film werd bekroond met twee Oscars (‘Best Editing’ en ‘Best Foreign-Language Film’). Zijn carrière was gelanceerd en in de loop der jaren werd hij één van de meest prominente internationale filmregisseurs en maakte hij vooral films die met politieke thema’s werden geassocieerd.

Zijn eerste Engelstalige film, “Missing” (1982), leverde hem een Oscar op in de categorie ‘Best Writing—Screenplay Based on Material from Another Medium,’ naar het boek “The Execution of Charles Horman: An American Sacrifice” (1978) van Thomas Hauser. Jack Lemmon speelde de rol van een vader die op zoek gaat naar zijn vermiste zoon in een Latijns-Amerikaans land.

“Missing” (1982, trailer)

Gavras’ andere en zeer geprezen Engelstalige films zijn “Hanna K.” (1983), “Betrayed” (1988), “Music Box” (1989), “Mad City” (1997) en “Amen.” (2002).

Hij is de laureaat van tal van vooraanstaande filmprijzen; naast zijn Oscar voor “Missing” heeft hij ook een BAFTA (scenario “Missing”), een Gouden Palm op het Filmfestival van Cannes (“Missing”), en twee Césars (scenario’s van “Amen.” uit 2003, en “Adults in the Room,” 2019). Daar bovenop werd hij met “Z” (1969) ook nog twee keer genomineerd voor een Oscar in de categorieën ‘Beste Regisseur’ en ‘Beste Scenario.’

In 1968 trouwde hij met Michèle Ray, een voormalig Chanel-model en later oorlogscorrespondente die drie weken in Vietcong-gevangenschap doorbracht tijdens de oorlog in Vietnam; hun twee kinderen, Julie Gavras en Romain Gavras, zijn ook filmmakers. Sinds het midden van de jaren zeventig heeft ze verschillende films van haar man mede geproduceerd.

Vanwege de zeer succesvolle tentoonstelling over Romy Schneider in Brussel, kwam hij naar Cinema Palace in Brussel om een vertoning van “Clair de femme” (1979) met Romy Schneider in de hoofdrol te introduceren; nadien volgde een Q & A. Diezelfde avond had ik met de legendarische filmregisseur een gesprek om te praten over zijn vak als scenarioschrijver en filmregisseur. Het interview werd in het Frans afgenomen.

“Clair de femme” (1979, trailer)

De tentoonstelling over Romy Schneider verwelkomt de komende dagen overigens nog andere gasten. Op dinsdag 4 april is het de beurt aan Sarah Baisini, de dochter van Romy Schneider. Zij komt “César et Rosalie” (1972) voorstellen. Twee dagen later, op 6 april, komt de Belgische en internationale actrice Lubna Azabal er “Le vieux fusil” (1975) toelichten, en op 12 april is het aan regisseur Joachim Lafosse. Hij komt er “L’enfer d’Henri-Georges Clouzot” (2009) voorstellen.

Hoe herinner je je Romy Schneider en jullie samenwerking met haar toen je “Claire de femme” maakte?

Ik ontmoette haar toen Henri-Georges Clouzot “L’enfer” [1964] voor haar aan het voorbereiden was, en ze vertelde me, ‘Als je ooit filmregisseur wordt, zou ik graag een film met je willen maken.’ Jaren later, toen ik filmregisseur was, ontmoetten we elkaar opnieuw en het was nog steeds de bedoeling om samen een film te maken. Nadat ik de roman “Clair de femme” [1977] van Romain Gary had gelezen, dacht ik dat het een goeie film kon worden, en ik nam opnieuw contact met haar op. Zo is het allemaal begonnen. “Clair de femme” is een liefdesverhaal, maar tezelfdertijd ook weer niet. Het kan voor de personages op een dag misschien wel een liefdesverhaal worden, maar zeker ben je niet. Het gaat over twee mensen die ongelukkig zijn, en dat brengt hen bij elkaar. Ze vinden mekaar en communiceren. Op een bepaalde manier houden ze van elkaar, maar je kan niet spreken van hartstochtelijke liefde. Het is aan het publiek om uit te maken hoe het met hen verdergaat, en dat is ook wat mij interesseerde: hoe kunnen die twee personages connecteren met het publiek? Het is dus lang geen traditioneel liefdesverhaal. Yves Montand was meteen akkoord om de hoofdrol te spelen, en toen ik aan Romy voorstelde om de rol van Lydia zou spelen, vroeg ze me, ‘Wil je deze film voor Montand maken, of voor mij?’ Ik zei haar, ‘Voor jullie allebei, en ook voor het verhaal.’ En zo geschiedde. Toen we de film opnamen, konden we goed met elkaar opschieten, en dat gold ook voor Yves en Romy, aangezien ze al eerder hadden samengewerkt [“César et Rosalie,” 1972]. Romy was een zeer professionele en bekwame actrice; ze stelde me veel vragen en schreef me vaak nota’s wanneer we ’s avonds klaar waren met de opnamen—of wanneer ik een scène aan het voorbereiden was—en het was boeiend om te zien hoe ze in de ban was van het verhaal. Ik weet niet of ze ook bij andere filmregisseurs met nota’s werkte; misschien voelde ze zich op een bepaalde manier aangetrokken tot het verhaal. Maar het loonde heel zeker de moeite om met haar samen te werken. Met Yves Montand was het anders, want we hadden al verschillende films samen gemaakt en kenden elkaar heel goed.

Wat maakte Romy Schneider zo uitzonderlijk als actrice?

Ze was erg geïnteresseerd in het verhaal. Nadat we ’s avonds klaar waren met de opnamen, ging iedereen naar huis en ze schreef die nota’s die ze me de volgende dag gaf. Ze ging helemaal op in het verhaal en wilde haar personage perfect spelen. De manier waarop ze bewoog, hoe ze zich gedroeg en praatte—ze wist hoe ze haar personage moest uitbeelden.

Costa-Gavras tijdens de Q & A in Cinema Palace, na de vertoning van “Clair de femme” (1979) met Yves Montand en Romy Schneider | Film Talk

Acteurs hebben vaak verschillende acteerstijlen en werkmethodes. Is er ook een verschil tussen Europese en Amerikaanse acteurs dat je als filmregisseur moet weten voordat je met hen gaat werken?

Niet echt. Het enige verschil is de taal [lacht]. Als je op de set bent en met de acteurs praat over een scène en hoe die zou verlopen, is het aan de regisseur om de eindbeslissing te nemen. Ik zorg er altijd voor dat de acteurs dat vanaf het begin goed weten; zelfs voordat ze hun rol accepteren, vertel ik hen dat ik zo werk. En ze vinden het altijd goed—altijd. Voor mij is dat de beste manier om met hen samen te werken. Vaak komen acteurs met heel interessante ideeën of bekijken ze een scène vanuit een andere invalshoek, en daarom luister ik altijd graag naar wat ze te zeggen hebben. Acteurs zijn intelligent en verstandig, en meestal denken ze niet aan hun ego of hoe het publiek hun vertolking zal beoordelen; ze concentreren zich vooral op hun personage. Andere acteurs spelen hun rol graag zoals het publiek hen graag op het scherm ziet. Ze blijven zichzelf dan herhalen, dus die personages zijn niet altijd interessant voor het verhaal dat je wil vertellen, want ze herhalen zich keer op keer. John Wayne speelde bijvoorbeeld in verschillende grandioze films, maar hij was altijd John Wayne, in elke film waarin hij te zien was. Jean Gabin ook, maar hij ging meer subtiel te werk. Hij speelde Gabin, en hij probeerde desnoods het verhaal aan te passen in functie van zijn personage. Maar heel vaak speelde hij Gabin, want dat wilden de mensen die naar de bioscoop gingen ook zien.

Zou men je kunnen omschrijven als een Europese filmregisseur die wereldcinema maakt?

Ik zou me eerder een Franse filmregisseur noemen omdat ik mijn vak in Frankrijk heb geleerd. Anderzijds maak ik geen films zoals de Franse regisseurs omdat ik uit Griekenland kom. Ik heb een andere achtergrond en dus niet die traditionele en historische Franse achtergrond. Die twee identiteiten bepalen wie ik ben en de films die ik maak. Ik ben dan wel een Fransman, maar toen ik voor het eerst in Frankrijk aankwam, was mijn intellectuele bagage anders, en dat is iets wat je niet kunt veranderen. Het zit in je hoofd, in je hersenen, in je hart. Het is niet alsof je je jas uitdoet en een andere aantrekt. Zo werkt het niet.

“Z” (1969, trailer)

Was het een grote stap voor je toen je in de jaren tachtig en negentig je Amerikaanse films maakte? Want dat is weer een andere cultuur en een andere filmindustrie.

Nee. Ze hadden me eerder al gevraagd om er films te maken, na mijn derde film, “Z” [1969]. Maar ik wees ze altijd af totdat ze me “Missing” [1982] aanboden, want dat verhaal sprak me enorm aan. Het speelt zich af in Chili, een land dat ik goed kende. Dus ik zei tegen de producer dat ik die film graag wilde maken, op twee voorwaarden. Ik zou zelf het scenario schrijven, met een Amerikaan erbij voor het Engels, en ik wilde ook de hele postproductie in Frankrijk doen. En daar waren ze mee akkoord. Zo werkte ik met elke Amerikaanse film die ik deed. We hebben de films in Amerika opgenomen—in New York, Chicago, enz.—en ik wilde ook autonoom werken, zonder enige inmenging, zodat ik de film kon maken die ik wilde. Indien ze liever hadden dat hij er op z’n Amerikaans uitzag, dan hadden ze mij niet nodig. Dan konden ze beter een Amerikaanse regisseur inhuren. Dus ik wilde volledige controle, over het scenario, de montage en zelfs de cast. Natuurlijk praat je er wel over, je praat over de montage, de casting… Toen ik aan het casten was voor “Missing,” zei ik dat ik Jack Lemmon wilde. En ze vroegen ze me, ‘Waarom zou je Jack Lemmon willen? Hij maakt komedies!’ Ik legde hen uit waarom, maar ze vonden het geen goed idee. Ik bleef aandringen, en nadien zei de producer, ‘Laat ons eens kijken hoe dat werkt.’ Later waren ze opgetogen en Jack Lemmon won verschillende filmprijzen voor zijn rol. Dus zo heb ik mijn vier Amerikaanse films gemaakt.

Je had het net over je scenario’s. Je bent niet alleen een gevierd filmregisseur, maar ook een zeer ervaren scenarioschrijver. Is het makkelijk, of misschien net heel logisch, om beide te combineren?

Ik kan die twee niet van elkaar scheiden. Als je enkel filmregisseur bent, dan ben je een illustrator. Je illustreert het verhaal van iemand anders. Maar wil je een verhaal vertellen dat je raakt, dan moet je ook aan het scenario werken—misschien in samenwerking met anderen, hoewel ik ook een aantal scenario’s en adaptaties zelf heb geschreven. Maar meestal werk ik samen met iemand anders, omdat je ideeën kunt uitwisselen en je blik iets ruimer wordt. Maar ik hou er niet van om films te maken die ik niet geschreven heb. Als je schrijft, creëer je de personages, en dat is cruciaal als je een verhaal wil vertellen. Dus ik moet ook in die fase betrokken zijn.

Als je zo nauw betrokken bent bij het ganse project, wanneer weet je dan dat een scène die je zojuist hebt opgenomen perfect is en zoals jij het wil…

…dat is precies waarom het schrijven zo belangrijk is voor mij. Als ik aan een scenario werk, stel ik me voor wat ik ga filmen, ik zie de personages, de locatie—alles. Ik maak nauwkeurige aantekeningen en praat erover met de acteurs. Afhankelijk van wat de acteurs suggereren, kunnen dingen veranderen of de locatie kan er helemaal anders uitzien. Maar over het algemeen wordt de film al gemaakt vóórdat ik begin met de opnamen. En eens ik aan het draaien ben, dan ben ik ook bezig met de montage, want dan schrijf je de film voor de laatste keer. Dat is de definitieve versie. Het scenario kan tussendoor dus worden aangepast, afhankelijk van de acteurs, de cameraman, de omstandigheden. Maar het basisconcept—waarom je de film wil maken en wat je vertelt—dat verandert niet. Een scenario is als een plan dat ontworpen is door een architect; je kunt de meubels in de woonkamer wel verplaatsen, maar niet de muren in een gebouw. Het werk van een regisseur en een architect wordt dus op papier uitgewerkt. Daarom blijf je best consistent in wat je ermee doet tijdens de opnamen en de montage.

Welke van je films vond je de moeilijkste om te maken?

[Pauze]. Elk film heeft zijn eigen problemen, maar als ik toch een voorbeeld moet geven, dan zijn het er twee. De eerste is “L’aveu” [1970, over het schijnproces in Praag in 1952 tegen Rudolf Slánský en andere vooraanstaande leden van de Communistische Partij in voormalig Tsjechoslowakije]. Het scenario dat ik met Jorge Semprún had geschreven, was prima, maar toen we begonnen met casten, hadden verschillende acteurs bezwaar omdat ze het anti-communistisch vonden, en anderen vonden het verhaal niet goed. Als zoiets je tijdens het casten al overkomt, dan moet je erg overtuigd zijn van wat je doet en van de film die je probeert te maken. En dan moet je de acteurs geruststellen over de rollen die ze spelen—waarvan sommige personages vanwege hun overtuigingen en meningen echte villains waren—en dat was moeilijk. De andere film was “Betrayed” [1988, met racisme als hoofdthema van de film, gebaseerd op de terroristische activiteiten van een Amerikaanse neo-Nazistische supremacist en zijn groep]. Die film schetste een beeld waarvan veel mensen niet konden geloven dat het in de V.S. bestond. Ze dachten dat het een Europees vooroordeel was dat totaal verkeerd was, totaal anti-Amerikaans. Ik heb veel gereisd met scenarist Joe Eszterhas in staten als Nebraska en Idaho, en we hebben die mensen daar ontmoet. We hebben met hen gepraat en gediscussieerd. Die mensen waren heel vriendelijk en heel sympathiek, maar als je met hen sprak over Afro-Amerikanen of Joden, reageerden ze heel negatief. Het had geen invloed op de opnamen van de film, maar wel op emotioneel vlak, want je had er mee te maken toen je de film draaide.

En wat was de leukste set waar je ooit hebt gewerkt?

[Lacht]. Weet je, ik wil altijd dat mensen plezier maken als we een film maken. Ook als het een moeilijke film is met een serieus onderwerp, wil ik dat de cast en crew plezier hebben en hoop ik dat ze werken in een sfeer waar iedereen als vrienden met elkaar omgaat. Er kunnen spanningen zijn, maar die momenten zijn zeer zeldzaam. Dus ik hou van die ongedwongen en ontspannen sfeer waar iedereen geniet van wat ze doen. Van zodra iedereen iedereen heeft zijn suggesties kunnen doen en aan de slag gaat, is het heel belangrijk dat iedereen beseft dat we maar één gemeenschappelijk doel hebben, en dat is ervoor zorgen dat de visie van de regisseur op het scherm komt. Tot nu toe is het altijd gelukt en hebben we ons altijd goed geamuseerd. Ik heb verschillende films met Yves Montand gemaakt en hij had altijd veel plezier op de set. Hij kon met iedereen goed overweg en was heel geduldig en hoffelijk, en hij vond het amusant wanneer bijvoorbeeld de cameraman hem vroeg nog even te wachten omdat bijvoorbeeld eerst het licht moest worden aangepast. Voordat ik regisseur werd, was ik assistent-regisseur en werkte ik met een enkele regisseurs die echt streng waren voor hun crew; aan het eind van de dag was je blij dat het avond was. Dat is iets wat ik altijd al wilde vermijden.

Costa-Gavras tijdens zijn bezoek aan Brussel | Film Talk

Je had het daarnet over Yves Montand. Herinner je je nog jullie eerste ontmoeting?

Absoluut, ook de eerste scène die ik met hem draaide in mijn eerste film als regisseur [“Compartiment tueurs,” 1965]. De producenten maakten zich grote zorgen; het was mijn debuutfilm als regisseur en in de cast zaten veel grote namen [zoals Yves Montand, Simone Signoret, Michel Piccoli en Cathérine Allégret]. In het begin vonden ze het geen goed idee dat ik die film ging regisseren. Dus zeiden ze dat ik moest werken met deze cameraman, die editor… Ze waren echt bezorgd; toen we de eerste scène draaiden, bracht Yves Montand een bezoek aan Simone Signoret, en zijn personage ontmoette het personage van Simone Signoret voor het eerst. Het was een gemakkelijke scène om te filmen, en ik was iets te laat. Maar Montand zei tegen de producer, ‘Laat de regisseur gewoon zijn werk doen.’ Dat creëerde meteen een band van wederzijds vertrouwen, wat heel belangrijk is voor een regisseur. “Compartiment tueurs” werd zeer goed ontvangen, en gaandeweg werden we goede vrienden.

In de jaren zeventig maakte je maar enkele films en duurde het na “Section spéciale” [1975] vier jaar tot je met “Clair de femme” [1979] je volgende film maakte. Was daar een bepaalde reden voor?

Ik werkte aan verschillende interessante ideeën of schreef een adaptatie en probeerde ze te financieren, maar je volgende film zou iets anders moeten zijn als je een menselijk en sociaal verhaal vertelt. Je wilt jezelf niet herhalen. Het is dus niet altijd eenvoudig om het juiste project te vinden. Ik wil ook nooit een film maken alleen maar om een film te maken. Elke nieuwe film moet relevant en interessant zijn, en hij moet me raken. Ook kreeg ik scenario’s aangeboden die ik afsloeg omdat ze me niet interesseerden.

Wat is volgens jou, en met jouw ervaring als regisseur, de kracht van film?

Film is een perfecte manier om met het publiek te communiceren; je kan het publiek iets vertellen dat je met hen wil delen. En als ze willen, kunnen ze reageren. Soms reageren ze niet omdat ze niet geïnteresseerd zijn, maar film blijft een perfecte manier om met anderen in dialoog te gaan. In alle goeie films die gemaakt zijn, zie je hoe de samenleving is en wat er in de wereld gebeurt; je ziet personages en wat er in hun leven omgaat. Het kan ook in een komedie—kijk naar Charlie Chaplin—en wat hij toont in “Modern Times” [1936] gebeurt vandaag de dag nog steeds. Dat maakt van film een zeer krachtige en essentiële tool om een goed verhaal te vertellen.

Cinema Palace, Brussel
30 maart 2023

In 2018 werd Costa-Gavras gehuldigd door de European Film Academy die hem een Honorary Award overhandigde

FILMS

CRÉSUS (1960) DIR – SCR Jean Giono ASST DIR Costa-Gavras, Bernard Paul PROD Andrée Debar CAM Roger Hubert ED Monique Isnardon, Robert Isnardon MUS Joseph Kosma CAST Fernandel, Marcelle Ranson-Hervé, Rellys, René Génin, Miguel Gamy, Edouard Hemme, Paul Préboist, Jeanne Pérez

TOUT L’OR DU MONDE (1961) DIR René Clair ASST DIR Costa-Gavras, Claude Pinoteau PROD René Clair, Guido Giambartolomei, Georges Lourau, Angelo Rizzoli SCR René Clair (adaptatie van René Clair, Jean Marsan, Jacques Rémy) CAM Pierre Petit ED Louisette Hautecoeur MUS Georges Van Parys CAST Bourvil, Alfred Adam, Philippe Noiret, Claude Rich, Colette Castel, Annie Fratellini, Nicole Chollet, Max Elloy, Françoise Dorléac

UN SINGE EN HIVER (1962) DIR Henri Verneuil ASST DIR Costa-Gavras, Claude Pinoteau PROD Jacques Bar SCR Henri Verneuil (dialogen van Michel Audiard; adaptatie van François Boyer; boek van Antoine Blondin) CAM Louis Page ED Françoise Bonnot, Monique Bonnot MUS Michel Magne CAST Jean Gabin, Jean-Paul Belmondo, Suzanne Flon, Gabrielle Dorziat, Hella Petri, Marcelle Arnold, Charles Bouillaud, Henri Verneuil

LA BAIE DES ANGES (1963) DIR – SCR Jacques Demy ASST DIR Costa-Gavras, Gérald Duduyer PROD Paul-Edmond Decharme CAM Jean Rabier ED Anne-Marie Cotret MUS Michel Legrand CAST Jeanne Moreau, Claude Mann, Paul Guers, Henri Nassiet, André Certes, Nicole Chollet, Georges Alban, Conchita Parodi

LE JOUR ET L’HEURE (1963) DIR René Clément ASST DIR Costa-Gavras, Claude Pinoteau PROD Jacques Bar SCR André Barret (adaptatie van René Clément, Roger Vailland) CAM Henri Decaë ED Fedora Zincone MUS Claude Bolling CAST Simone Signoret, Stuart Whitman, Geneviève Page, Michel Piccoli, Reggie Nadler, Pierre Dux

ÉCHAPPEMENT LIBRE (1964) DIR Jean Becker ASST DIR Costa-Gavras, Emilio Martos SCR (adaptatie van Jean Becker, Didier Goulard, Maurice Fabre; boek van Clet Coroner) CAM Edmond Séchan ED Monique Kirsanoff MUS Martial Solal CAST Jean-Paul Belmondo, Jean Seberg, Enrico Maria Salerno, Renate Ewert, Jean-Pierre Marielle, Wolfgang Preiss, Fernando Rey, Gert Fröbe

LES FÉLINS (1964) DIR René Clément ASST DIR Costa-Gavras, Bernard Paul PROD Jacques Bar SCR René Clément, Pascal Jardin CAM Henri Decaë ED Fedora Zincone MUS Lalo Schifrin CAST Alain Delon, Jane Fonda, Lola Albright, Sorrell Brooke, Carl Studer, André Oumansky

COMPARTIMENT TUEURS (1965) DIR Costa-Gavras PROD Julien Derode SCR Costa-Gavras, Sébastien Japrisot (adaptatie van Costa-Gavras; boek van Sébastien Japrisot) CAM Jean Tournier ED Christian Gaudin MUS Michel Magne CAST Catherine Allégret, Jacques Perrin, Simone Signoret, Michel Piccoli, Pascale Roberts, Yves Montand, Claude Mann, Pierre Mondy, Jean-Louis Trintignant, Charles Drenner, Claude Berri

1 HOMME DE TROP (1967) DIR – PROD Costa-Gavras SCR Costa-Gavras (boek van Jean-Pierre Chabrol) CAM Jean Tournier ED Christian Gaudin MUS Michel Magne CAST Jean-Claude Brialy, Bruno Cremer, Jacques Perrin, Gerard Blain, Claude Brasseur, Michel Piccoli, Jacques Perrier, Charles Vanel

Z (1969) DIR Costa-Gavras SCR Costa-Gavras, Ben Barzman [uncredited] (dialogen van Jorge Semprún; boek van Vasilis Vasilikos) CAM Raoul Coutard ED Françoise Bonnot MUS Mikis Theodorakis CAST Yves Montand, Irene Papas, Jean-Louis Trintignant, Charles Drenner, Georges Geret, Jacques Perrin, François Perier, Bernard Fresson, Marcel Bozzufi, Renato Salvatori, Raoul Coutard

L’AVEU (1970) DIR Costa-Gavras PROD Bertrand Javal, Robert Dorfmann SCR Jorge Semprún (boek van Lise London, Artur London) CAM Raoul Coutard ED Françoise Bonnot MUS Giovanni Fusco CAST Yves Montand, Simone Signoret, Gabrielle Ferzetti, Michel Vitold, Jean Bouise, László Szabó, Monique Chaumette, Guy Mairesse

ÉTAT DE SIÈGE (1972) DIR Costa-Gavras SCR Franco Solinas (origineel scenario van Costa-Gavras, Franco Solinas) CAM Pierre-William Glenn ED Françoise Bonnot MUS Mikis Theodorakis CAST Yves Montand, Renato Salvatori, O. E. Hasse, Jacques Weber, Jean-Luc Bideau, Maurice Teynac, Yvette Etiévant

SECTION SPÉCIALE (1975) DIR Costa-Gavras PROD Costa-Gavras [zonder screen credit], Jacques Perrin, Giorgio Silvagni SCR Costa-Gavras, Jorge Semprún (boek van Hervé Villeré) CAM Andréas Winding ED Françoise Bonnot MUS Éric Demarsan CAST Louis Seigner, Michel Lonsdale, Ivo Garrani, François Maistre, Jacques Spiesser, Henri Serre, Heinz Bennent, Michel Galabru, Bruno Cremer, Costa-Gavras, Yves Montand

CLAIR DE FEMME (1979) DIR Costa-Gavras PROD Georges Alain-Vuille, Mauro Berardi SCR Costa-Gavras (boek “Clair de femme” [1977] van Romain Gary) CAM Ricardo Aronovich ED Françoise Bonnot MUS Jean Musy CAST Yves Montand, Romy Schneider, Romolo Valli, Lila Kedrova, Heinz Bennent, Roberto Begnini, Catherine Allégret, Jean Reno

MISSING (1982) DIR Costa-Gavras PROD Mildred Lewis SCR Costa-Gavras, Donald Stewart (boek van Thomas Hauser) CAM Ricardo Aronovich ED Françoise Bonnot MUS Vangelis CAST Jack Lemmon, Sissy Spacek, Melanie Mayron, John Shea, Charles Cioffi, David Clennon, Richard Venture, Jerry Hardin

HANNA K. (1983) DIR Costa-Gavras EXEC PROD Michèle Costa-Gavras, Robert Cortes SCR Franco Salinas (orgineel scenario van Costa-Gavras, Franco Salinas) CAM Ricardo Aronovich ED Françoise Bonnot MUS Gabriel Yared CAST Jill Clayburgh, Jean Yanne, Gabriel Byrne, Mohammad Bakri, David Clennon, Shimon Finkel, Oded Kotler, Michal Bat-Adam

LE THÉ AU HAREM D’ARCHIMÈDE (1985) DIR Mehdi Charef PROD Costa-Gavras, Michèle Costa-Gavras SCR Mehdi Charef (ook boek) CAM Dominique Chapuis ED Kenout Peltier MUS Karim Kacel CAST Rémi Martin, Kader Boukhanef, Laure Duthilleul, Saïda Bekkouche, Nicole Hiss, Brahim Ghemain, Nathalie Jadot

SPIES LIKE US (1985) DIR John Landis PROD George Folsey Jr., Brian Glazer SCR Dan Aykroyd, Babaloo Mandel, Lowell Ganz (verhaal van Dan Aykroyd, Dave Thomas) CAM Robert Paynter ED Malcolm Campbell MUS Elmer Bernstein CAST Chevy Chase, Dan Aykroyd, Steve Forrest, Donna Dixon, Bruce Davison, Bernie Casey, William Prince, Tom Hatten, Frank Oz, Terry Gilliam, Costa-Gavras (Highway Patrol Officier), Ray Harryhausen, Bob Hope, Joel Coen, Sam Raimi, Michael Apted, Martin Brest, Bob Swaim

CONSEIL DE FAMILLE (1986) DIR Costa-Gavras PROD Michèle Costa-Gavras SCR Costa-Gavras (boek van Francis Ryck) CAM Robert Azalraki ED Marie-Sophie Dubus MUS Georges Delerue CAST Johnny Hallyday, Fanny Ardant, Guy Marchand, Laurent Romer, Rémi Martin, Juliette Rennes, Caroline Pochon, Ann-Gisel Glass, Fabrice Lichini

BETRAYED (1988) DIR Costa-Gavras PROD Irwin Winkler SCR Joe Eszterhas CAM Patrick Blossier ED Joële Van Effenterre MUS Bill Conti CAST Debra Winger, Tom Berenger, John Heard, Betsy Blair, John Mahoney, Ted Levine, Jeffrey DeMunn, David Clennon, Timothy Hutton

MUSIC BOX (1989) DIR Costa-Gavras PROD Irwin Winkler SCR Joe Eszterhas CAM Patrick Blossier ED Joële Van Effenterre MUS Philippe Sarde CAST Jessica Lange, Armin Mueller-Stahl, Frederic Forrest, Donald Moffat, Lukas Haas, Cheryl Lynn Bruce, Mari Töröcsik, J. S. Block

PLEURE PAS MY LOVE (1989) DIR Tony Gatlif PROD Costa-Gavras SCR Tony Gatlif, Marie-Hélène Rudel CAM Jacques Loiseleux ED Claudine Bouché MUS Raymond Alessandrini CAST Fanny Ardant, Jean-Pierre Sentier, Rémi Martin, László Szabó, Mylène, Ysabelle Lacamp, Henru Déus, Fred Personne

LA PETITE APOCALYPSE (1993) DIR Costa-Gavras PROD Michèle Costa-Gavras SCR Costa-Gavras, Jean-Claude Grumberg (boek van Tadeusz Konwicki) CAM Patrick Blossier ED Joële Van Effenterre MUS Philippe Sarde CAST André Dussollier, Pierre Arditi, Jiri Menzel, Anna Romantowska, Maurice Bénichou, Carlo Brandt, Henryk Bista, Jean-Claude Grumberg, Julie Gayet

THE STUPIDS (1996) DIR John Landis PROD Leslie Belzberg SCR Brent Forrester (personages gecreëerd door James Marshall, Harry Allard) CAM Manfred Guthe ED Dale Beldin MUS Christopher L. Stone CAST Tom Arnold, Jessica Lundy, Bug Hall, Alex McKenna, Mark Metcalf, Matt Keeslar, Scott Kraft, Max Landis, David Cronenberg, Costa-Gavras (Man aan Benzinestation), Robert Wise, Christopher Lee, Norman Jewison

MAD CITY (1997) DIR Costa-Gavras PROD Anne Kopelson, Arnold Kopelson SCR Tom Matthews (verhaal van Tom Matthews, Eric Williams) CAM Patrick Blossier ED Françoise Bonnot MUS Thomas Newman CAST Dustin Hoffman, John Travolta, Mia Kirshner, Alan Alda, Robert Prosky, Blythe Danner, William Atherton, Ted Levine, Tammy Lauren

AMEN (2002) DIR Costa-Gavras PROD Andrei Boncea EXEC PROD Michèle Costa-Gavras SCR Costa-Gavras, Jean-Claude Grumberg (toneelstuk van Rolf Hochhuth) CAM Patrick Blossier ED Yannick Kergoat MUS Armand Amar CAST Ulrich Tukur, Mathieu Kassovitz, Ulriche Mühe, Michel Duchaussoy, Ion Caramitru, Marcel Iures, Friedrich von Thun

LE COUPERET (2005) DIR Costa-Gavras PROD Michèle Ray-Gavras SCR Costa-Gavras, Jean-Claude Grumberg (boek van Donald E. Westlake) CAM Patrick Blossier ED Yannick Kergoat MUS Armand Amar CAST José Garcia, Karin Viard, Geordy Monfils, Christa Théret, Ulrich Tukur, Olivier Gourmet, Yvon Back, Thierry Hancisse, Yolande Moreau, John Landis, Julie Gavras, Nabil Ben Yadir, Romain Gavras

MON COLONEL (2006) DIR Laurent Herbiet PROD Costa Gavras, Michèle Ray-Gavras, Jean-Pierre Dardenne, Luc Dardenne, Salem Brahimi SCR Laurent Herbiet, Jean-Claude Grumberg (verhaal van Costa-Gravras; boek van Francis Zamponi) CAM Patrick Blossier ED Nicole Berckmans MUS Armand Amar CAST Olivier Gourmet, Robinson Stévenin, Cécile de France, Charles Aznavour, Guillaume Gallienne, Bruno Solo, Éric Caravaca, Georges Siatidis

EDEN À L’OUEST (2009) DIR Costa-Gavras PROD Costa-Gavras, Manos Krezias, Jérôme Seydoux SCR Costa-Gavras, Jean-Claude Grumberg CAM Patrick Blossier ED Yannick Kergoat MUS Armand Amar CAST Riccardo Scamarcio, Odysseas Papaspiliopoulos, Léa Wiazemsky, Tess Spentzos, Kristen Ross, Stella-Melina Vasilaki, Jean-Claude Grumberg, Julie Gavras

BURKE AND HARE (2010) DIR John Landis PROD Barnaby Thompson SCR Nick Moorcroft, Piers Ashworth CAM John Mathieson ED Mark Everson MUS Joby Talbot CAST Simon Pegg, Andy Serkis, Isla Fisher, Tom Wilkinson, Tim Curry, Christian Brassington, Gabrielle Downey, Christopher Lee, Ronnie Corbett, Ray Harryhausen, Jenny Agutter, Max Landis, Costa-Gavras, Romain Gavras

LE CAPITA (2012) DIR Costa-Gavras PROD Michèle Costa-Gavras SCR Costa-Gavras, Jean-Claude Grumberg, Karim Boukercha (boek van Stéphane Osmont) CAM Eric Gautier ED Yannick Kergoat, Yorgos Lamprinos MUS Armand Amar CAST Gad Elmaleh, Gabriel Byrne, Natacha Régnier, Céline Sallette, Liya Kebede, Hippolyte Girardot, Daniel Mesguich, Olga Grumberg

ADULTS IN THE ROOM (2019) DIR Costa-Gavras PROD Michèle Costa-Gavras, Alexandre Gavras, Manos Krezias SCR (adaptatie van Costa-Gavras; boek van Yanis Varoufakis) CAM Giorgos Arvanitis ED Costa-Gavras, Lambis Haralambidis MUS Alexandre Desplat CAST Christios Loulis, Alexandros Bourdoumis, Ulrich Tukur, Daan Schuurmans, Valeria Golino, Christos Stergioglou