KRIS DEWITTE

Set and Still

Kris Dewitte (geb. 1967) is al jaren vertrouwd met film, en vice versa. Voor producenten is hij immers gegeerd vanwege zijn werk als setfotograaf; hij heeft intussen een decennialange staat van dienst en kan een curriculum vitae voorleggen om u tegen te zeggen.

Van opleiding is hij grafisch ontwerper, maar nadat hij aan de Sint-Lucas Academie in Gent fotografie had gestudeerd, en tijdens de opnamen van “Blueberry Hill” (1989) van Robbe De Hert voor het eerst de sfeer van een filmset kon opsnuiven, was hij meteen verkocht; zijn passie voor de beeldtaal, zowel in film als in foto, is immers nauw met elkaar verbonden. Maar onbeperkte toegang krijgen tot die eerste filmset, dat was nog een ander verhaal. Daarom deed hij eerst een auditie voor een kleine rol in de film, en kreeg hij enkele draaidagen toegewezen. Nadien vroeg hij of hij mocht terugkomen om foto’s te nemen, en zo geschiedde—bij nachtopnames in de Pelikaanstraat in Antwerpen.

De portret- en setfotograaf was geboren, en het werd het begin van een lange en vruchtbare carrière waarin hij fotografie maar al te graag als foto art benadert, net zoals film vanwege de creativiteit van alle betrokkenen ook als filmkunst wordt bestempeld.

Mei 2016: de Nederlandse regisseur Paul Verhoeven met Kris Dewitte in Cannes waar “Elle” toen in première ging | Jan Pieter Ekker, Het Parool

De man is ad rem en rad van tong, maar tezelfdertijd erg introvert. Hij stelt zich onopvallend op, hanteert discreet zijn fototoestel, en de setfoto’s die hij creëert, weerspiegelen de sfeer op de set, de inbreng van de personages en de visie van de regisseur. Dat koppelt hij dan terug naar zijn eigen persoonlijke visie, en als je het resultaat onder ogen krijgt en van nabij bekijkt, zie je waarom, tot ver in het buitenland, de grootste sterren graag plaatsnemen voor de lens van zijn camera om op de gevoelige plaat te worden vastgelegd. Momenteel staan er ruim 1.500 manschappen op de teller, met Jan Decleir als zijn eerste filmpersoonlijkheid, gevolgd door portretten van o.m. Ryan Gosling, Matt Damon, Monica Bellucci, Morgan Freeman, James Woods, Leonardo DiCaprio, Cameron Diaz en Catherine Deneuve, en regisseurs als Joseph L. Mankiewicz, Akira Kurosawa, Martin Scorsese, Francis Ford Coppola, Paul Verhoeven, David Lynch, Peter Jackson en David Cronenberg.

Wat zijn setfotografie betreft, volgens IMDB was Dewitte setfotograaf van een honderdtal speelfilms en kortfilms, waar ze van hem verwachten dat hij foto’s aflevert voor de promotie van de film en als basis voor de affiche. Maar het overzicht van IMDB omvat enkel de projecten waarvoor hij door de productie werd aangetrokken; het werkelijke aantal is een veelvoud van die lijst, maar ook die is lang niet mis, met films als “Meisje” (2002), “Nowhere Man” (2008), “Swooni” (2011), “Hasta la Vista” (2011), “À perdre la raison” (2012), “Nono, the Zigzag Kid” (2012), “Halfweg” (2014), “Le Tout Nouveau Testament” (2015), “D’Ardennen” (2015), “Éternité” (2016), “Girl” (2018, ook ontwerp van de filmposter), en “Siberia” (2019). Voor alle duidelijkheid, dit is slechts een heel beknopte opsomming.

Als setfotograaf wil hij in zijn foto’s steeds de sfeer van de films vatten door mee te denken met de regisseur en de cameraman. Zo behouden de foto’s hun artistieke waarde. “Als je een magisch moment wil vastleggen, moet je gevoel altijd op scherp staan,” zegt hij, “want soms krijg je maar een fractie van een seconde. Vijf minuten later kan het al voorbij zijn en het komt niet meer terug, want ze veranderen de set, of veranderen het licht, of ze doen het licht helemaal uit, en dan blijft er van dat moment niets meer over. Het gevoel van die plek kan zelfs helemaal weg zijn. Als je het dan niet hebt gevat, krijg je meestal geen tweede kans. Je moet dus alert blijven voor alle details, en nooit de nieuwsgierigheid verliezen door te denken, ‘Ik heb het hier nu wel gezien. Het was interessant, maar ik denk niet dat er vandaag nog veel meer gaat gebeuren. Ik houd het voor bekeken.’ Neen, want het volgende moment kan misschien wel hét moment zijn. Je weet dat nooit.”

Naast zijn werk als setfotograaf is hij ook al jaren vaste klant op tal van filmevenementen en festivals in binnen- en buitenland, met o.a. Cannes als één van zijn vaste bestemmingen. Daar kon hij overigens in zijn beginjaren zijn web van contacten aanmaken en uitbreiden. In 1997 belandde hij met een portret van Steve Buscemi, genomen op het dak van het Carlton Hotel in Cannes, in de overzichtstentoonstelling van de 50ste editie van het filmfestival van de Zuid-Franse badplaats.

Ingewijden beseften van bij het begin dat zijn nieuwsgierigheid en verwondering als kunst-, portret- en setfotograaf een forse meerwaarde betekenden, zodat al snel de ene opdracht na de andere volgde. De manier waarop hij speelt met licht—of duisternis—en let op het onderwerp met een daarbij passende achtergrond, zorgt vaak voor een sprankelende en inventieve beeldcompositie. Niet te verwonderen dat zijn foto’s meermaals werden tentoongesteld in Gent, Brussel, Oostende, Turnhout, en enkele internationale steden als Amsterdam, Schwäbisch Hall, New York, Osaka…

Tussendoor verschenen zijn foto’s in o.m. Filmmagie, Sight & Sound, Premiere Magazine, Focus en Elle, en heeft hij een aantal boeken gepubliceerd die een deel van zijn oeuvre belichten, waaronder “Facts of Emotion” (1999), “Jong” (2001), “Lux” (2004, in samenwerking met de Amerikaanse actrice Lisa Marie) en “Carposers” (2009).

Voor de bijdragen hier onderaan dook Kris Dewitte in zijn fotoarchief en toverde hij een collectie van portret- en setfoto’s tevoorschijn die doet terugdenken aan de magische woorden van Sam Spade uit 1941—The stuff that dreams are made of.

In het spoor van globetrotter Kris Dewitte, dus, die hier als gastschrijver een aantal van zijn visuele pareltjes kadert binnen zijn beroepsactiviteiten als kunst-, portret- en setfotograaf.

“Zwartboek”

Met “Zwartboek” (2006) keerde de Nederlandse regisseur Paul Verhoeven terug naar zijn geboorteland, na eerder in Amerika de ene succesfilm na de andere te hebben gedraaid. Met films als “Flesh + Blood” (1985), “RoboCop” (1987), “Total Recall” (1990), “Basic Instinct” (1992), “Showgirls” (1995), “Starship Troopers” (1997) en “Hollow Man” (2000) werd hij er één van de meest toonaangevende filmregisseurs.

“Zwartboek” ging op 1 september 2006 in première tijdens het Filmfestival van Venetië en won wereldwijd tal van prijzen; in Nederland verwelkomde de film op zijn vierde dag in de bioscoop al zijn 100.000ste bezoeker.

Verhoevens nieuwste film, “Benedetta,” met Virginie Efira, Daphne Pakatia (twee actrices die in België zijn geboren), Charlotte Rampling, Lambert Wilson en Olivier Rabourdin, wordt in juli tijdens het Festival van Cannes voorgesteld.

Kris Dewitte kreeg tijdens de opnamen van “Zwartboek” volledige toegang tot de set, iets dat erg zeldzaam is, vooral ook gelet op de omvang van de productie. Als setfotograaf betekende de film voor hem eveneens een opstap naar internationale producties—te beginnen met “Rapt” (2009) van Lucas Belvaux.

Els Rastelli, Paul Verhoeven | Kris Dewitte

Els Rastelli, zus van Jan Rastelli die met de Studiobioscopen Leuven op de kaart zette als cinemastad, werkt al decennia als continuity en script supervisor. Ze is één van die zeer gewaardeerde mensen die op de set van talloze binnen- en buitenlandse films heeft gewerkt, zonder dat er over haar iets wordt geschreven.

Als je ziet hoe regisseur Paul Verhoeven op de set in Den Haag staat—half gedraaid, met een focus van bijna 360°—de man overziet alles. Altijd heel genereus en heel toegankelijk, draagt hij hier een groene parka en stevige wandelschoenen, zeer gepast om een ganse dag recht te staan. Je bent tevens beschermd bij alle weersomstandigheden als je buiten op een Nederlandse of Belgische set draait, ook bij four seasons in one day. In zo’n situatie is het vaak een kunst om alles draaiende te houden, en dan komt bij Paul Verhoeven de perfectionist in hem naar boven.

Op de foto zie je ook een auto, een lamp, een figurant, en een legerwagen. In de auto links zie je nog net Carice van Houten.

Carice van Houten | Kris Dewitte

Carice van Houten op de set van “Zwartboek” tussen de opnamen door—en tussen de suikerbieten—in de Gist- en Spiritusfabriek in Delft. Dit was geen scène uit de film, maar ze wist dat ik een foto ging nemen en ze begon meteen suikerbieten te snijden, gewoon om de tijd te doden. Niet echt poseren dus, het was eerder een heel spontane handeling, een briljante ingeving van het moment. Je hoopt vaak om zulke inspirerende momenten te kunnen isoleren; het lijkt dan misschien alsof er op de foto niets gebeurt, maar zulke foto’s zijn heel boeiend en ik heb vaak de neiging om die momenten op te zoeken.

In Nederland was Carice vóór “Zwartboek” al een heel bekende actrice, maar de film betekende haar internationale doorbraak en maakte van haar een grote ster.

Op de set werd heel professioneel gewerkt; tezelfdertijd was de sfeer ontspannen, aangenaam, en gemoedelijk. Iedereen had veel respect voor elkaar. Ook naar mij toe, als setfotograaf. Zelfs al ben je dan een buitenstaander die maar enkele dagen op de set vertoeft, toch kan je als fotograaf je gang gaan, en neem je tijdens het eten aan tafel gewoon plaats tussen de cast en crew.

Lidewij Mahler, Dolf de Vries, Carice van Houten | Kris Dewitte

Deze scène werd gedraaid in de legendarische Babelsberg studio, iets buiten Berlijn, in de Marlene Dietrich Halle, waar Josef von Sternberg met haar “Der Blaue Engel” (1930) had opgenomen. De foto toont één van de weinige momenten dat men in de film het zwartboek te zien krijgt, waardoor het een cruciale scène is. Iedereen zit rond de tafel, je ziet de blik van de acteurs; vooraan ook een arm, een hoed, en een hand. Op de tafel staat een fles Bols, enkele glazen, Winchestersigaretten, een telefoon, afluisterapparatuur… de foto geeft een belangrijk moment uit de film weer.

Deze set was niet zo groot; dan moet je in die kleine ruimte altijd wat manoeuvreren tussen alle mensen die er werken. Ik was ook onder de indruk van de studio. Akoestisch was alles perfect afgesteld, en de decors waren in massief hout. Een lege studio lijkt meer op een opslagplaats, maar met een decor als dit komt alles perfect tot leven.

ZWARTBOEK (2006)
DIR Paul Verhoeven PROD San Fu Maltha, Jeroen Beker, Teun Hilte, Jens Meurer, Frans van Gestel SCR Paul Verhoeven, Gerard Soeteman CAM Karl Walter Lindenlaub ED James Herbert, Job ter Burg MUS Anne Dudley
CAST Carice van Houten (Rachel Stein/Ellis de Vries), Sebastian Koch (Ludwig Müntze), Thom Hoffman (Hans Akkermans), Halina Reijn (Ronnie), Waldemar Kobus (Günther Franken), Derek de Lint (Gerben Kuipers), Christian Berkel (Generaal Käutner), Peter Blok (Van Gein), Dolf de Vries (Wim Smaal), Michiel Huisman (Rob), Frank Lammers (Kees), Matthias Schoenaerts (Joop)