De films van de Spaanse regisseur J.A. Bayona (geb. 1975) zijn erg vertrouwd met fantasie en het bovennatuurlijke. En na het regisseren van de blockbuster “Jurassic World: Fallen Kingdom” (2018) was het voor hem als het ware een wandeling in het park om de eerste twee van acht afleveringen van Amazon’s “The Lord of the Rings: The Rings of Power” (2022) te draaien, de duurste TV-serie ooit gemaakt.

Zijn eerstvolgende film wordt “Society of the Snow,” wat meteen zijn tweede survival drama is na “The Impossible” (2012), gebaseerd op de ervaringen van María Belón en haar familie tijdens de dodelijke tsunami in de Indische Oceaan in 2004. “Society of the Snow,” gedraaid voor rekening van Netflix, is geïnspireerd op het waargebeurde verhaal van de Uruguayaanse vlucht 571 die in 1972 met een heel rugbyteam aan boord en op weg naar Santiago, de hoofdstad van Chili, neerstortte op een gletsjer in het Andesgebergte. Met 45 passagiers en bemanning aan boord overleefden slechts 29 overleefden de crash. Gedurende de volgende 72 dagen bevonden deze mensen zich in de onherbergzame Andes en moesten ze in de meest penibele omstandigheden lawines en honger trotseren, wat leidde tot de dood van nog eens 13 passagiers. De andere overlevenden werden gedwongen tot extreme maatregelen—inclusief kannibalisme—om in leven te blijven. Deze ramp werd in 1993 ook al verfilmd door Frank Marshall met “Alive.”

“The Impossible” (2012, trailer)

Met “Society of the Snow” keert Bayona voor het eerst terug naar de Spaanse cinema sinds “The Orphanage”; de film is gebaseerd op het boek “La sociedad de la nieve” van de Uruguayaanse auteur en journalist Pablo Vierci, en locaties voor de film waren onder meer Andalusië (Spanje), Uruguay en andere locaties in de Andes, inclusief de eigenlijke crashsite. Hij draaide de film met een cast van onbekende Uruguayaanse en Argentijnse acteurs. “Ik prijs mezelf heel gelukkig dat ik in Hollywood kan werken en tegelijkertijd in mijn thuisland mijn eigen films in mijn eigen taal kan maken,” zei hij tijdens ons interview.

Zijn bekendste film tot dusver is nog steeds “Jurassic World: Fallen Kingdom,” het vervolg op “Jurassic World” (2015), het tweede deel in de “Jurassic World”-trilogie en de vijfde film van de “Jurassic Park”-serie. “Fallen Kingdom” was de op één na duurste film ooit gemaakt, maar bracht wereldwijd meer dan 1,3 miljard dollar op en werd zo de meest succesvolle film van 2018, en prijkte toen op de twaalfde plaats in de lijst van de meest succesvolle film aller tijden. En die film was slechts Bayona’s vierde film.

In april was hij uitgenodigd op het Brussels International Fantastic Film Festival en was hij eregast van het BIFFF, waar ik met hem kon praten tijdens een zogenaamd roundtable interview.

Sommige van je films zijn geïnspireerd op sprookjes. Wat trekt je aan in dit soort verhalen?

Sprookjes zijn heel interessant vanwege de manier hoe ze connecteren met het publiek. Sprookjes helpen kinderen ook de wereld waarin ze leven beter te begrijpen en te verwerken op een manier die heel primair lijkt, maar tegelijkertijd ook heel waarheidsgetrouw is. In die zin was ik altijd aangetrokken tot sprookjes, vooral toen ik “A Monster Calls” [2016] maakte. Ik las meer over sprookjes en hoe zulke verhalen aansluiten op je brein en de manier waarop je de realiteit waarin je leeft verwerkt. Ik zou er ook aan willen toevoegen dat intuïtie één van de belangrijkste tools is waar een regisseur over beschikt. In die zin plan ik nooit wat mijn volgende film wordt. En als je je volgende film maakt, word je beïnvloed door de vorige, zodat ik nooit zou kunnen kiezen wat mijn volgende film wordt zonder eerst de vorige af te werken.

Nadat je in Spanje had gewerkt, besloot je naar Amerika te gaan. Kun je daar iets over vertellen?

Ik deed “Jurassic World: Fallen Kingdom” [2018] nadat ik drie films in Spanje had gemaakt. Na die films besloot ik ‘ja’ te zeggen tegen Hollywood. Ik voelde me aangetrokken om er naartoe te gaan en te zien wat er mogelijk was—ook het idee om met Steven Spielberg te kunnen werken, maakte het uniek omdat hij voor mij altijd aan grote bron van inspiratie is geweest.

“Jurassic World: Fallen Kingdom” (2018, trailer)

Verschilt je werkwijze als filmregisseur wanneer je een film maakt die gebaseerd is op waargebeurde feiten of wanneer je een fictief verhaal verfilmt?

Dat is een heel interessante vraag. Je probeert altijd te connecteren met het verhaal en ik doe ook graag veel research. Als je een waargebeurd verhaal hebt, is het een stuk eenvoudiger want je hebt al het materiaal dat je nodig hebt ter beschikking. Ik deed net “Society of the Snow” over het vliegtuig dat in de jaren zeventig in de Andes neerstortte; toen ik aan die film werkte, had ik contact met alle overlevenden—elke dag van de opnamen. Dan heb je al het materiaal dat je nodig hebt om de film te maken. Als het geen waargebeurd verhaal is, doe ik mijn research anders. Maar voor mij gaat het er dan om zoveel mogelijk informatie te vinden, en van daaruit probeer je het verhaal dat je vertelt sterker te maken.

Hoe zit het met het verschil tussen het maken van een film in Spanje en de V.S.?

Er is zeker een verschil. Toen ik “Jurassic World” maakte, wist ik dat ik ten dienste stond van de franchise. Er waren eerder al vier films, drie regisseurs, en ik heb een aantal van hen ontmoet. Ik stel dan mijn vaardigheden ten dienste van de franchise. Tegelijkertijd, als je op je best wil zijn, moet je jezelf in het verhaal verplaatsen en het materiaal verrijken met je eigen inbreng. Dat is de enige manier waarop ik een film zo goed mogelijk kan vertellen. Ik had ook het geluk mijn toon te behouden. Het was grappig omdat het de vreemdste “Jurassic”-film ooit was—hij leek op een sprookje én op een horrorfilm, maar sommige filmregisseurs steunden me. Ik herinner me dat ik met Steven Spielberg sprak, en hij was erg blij dat ik er mijn stempel op kon drukken. Toen ik met de componist [Michael Giacchino] over de filmscore sprak, zei ik hem op een dag, ‘Dit klinkt als de score van een “Dracula”-film, niet van een “Jurassic World”,’ en hij zei , ‘Geweldig! Dit is wat je hebt gemaakt; dit is precies de film die je hebt gemaakt!’

In elke film van jou speelt een gezin een sleutelrol. Is dat toeval?

Nee, want emoties zijn heel belangrijk voor mij. Als ik het heb over het volgen van je intuïtie, ga je meestal iets nastreven dat aansluit bij het meest menselijke aspect van de menselijke psychologie. Dat is erg belangrijk. Maar ik heb geen plan. Het is grappig; wanneer ik een film maak, is er iets dat me leidt. Ik weet niet wat het is, maar daar kom ik achter wanneer ik aan het filmen ben. Het is alsof je een droom hebt; van zodra je weet waar hij over ging en wat hij betekende, kun je hem beter in beeld brengen. Ik denk ook dat het publiek zich heel gemakkelijk inleeft in films, zelfs als er geen geluid is. Er zijn zoveel films in de bioscoop die aanvoelen als televisie; als je het geluid uitschakelt, begrijp je er niets van, of vertelt de camera niet echt het verhaal, terwijl het bij het maken van een film net daarom draait. Geluid en beeld, en de manier waarop je het verhaal vertelt met de camera, zijn zó belangrijk.

Je bent een succesvolle filmregisseur. Betekent dat ook dat je carte blanche hebt?

Als je het over Hollywood hebt, in de jaren veertig en vijftig van vorige eeuw begonnen filmregisseurs zodanig te werken dat ze een film voor de studio maakten, en één voor hen, één voor de studio, één voor hen. Voor mij gaan films over beeld en geluid, maar voor de filmindustrie gaan films over geluid, beeld en geld. Je moet dus navigeren, op zoek naar de juiste balans. Ik heb altijd geprobeerd genoeg elementen te vinden om van mijn werk te genieten wanneer ik “Jurassic World” of “The Lord of the Rings: The Rings of Power” maakte—toen ik dus in dienst was van iemand anders.

Welke films zag je toen je jong was?

Ik ben opgegroeid met de klassiekers en de blockbusters, en zag ze meestal op televisie. Maar ik geniet er echt van om naar de bioscoop te gaan. Er is geen betere manier om een film te zien dan op een groot scherm met veel mensen om je heen. Er is niets beters dan dat. Ik ga één of twee keer per week naar de bioscoop en ik denk dat het aantal jongeren dat naar de film gaat ook toeneemt. In mijn late tienerjaren begon ik als journalist te werken—of ik deed tenminste alsof ik journalist was—en ging naar verschillende filmfestivals om gratis tickets te krijgen. Genrefestivals zoals deze zijn erg belangrijk om cinema overeind te houden. Ik had nooit “The Orphanage” [2007] kunnen maken als ik Guillermo del Toro niet op een filmfestival had ontmoet—als journalist die hem vragen stelde. We werden vrienden en drie of vier jaar later produceerde hij “The Orphanage.”

Denk je dat Artificial Intelligence nuttig kan zijn voor je werk als regisseur?

Ik denk dat het nu te vroeg is om erover na te denken, en ik ben er niet erg vertrouwd mee. Met al wat ik erover hoor vertellen, voelt het voor mij aan als een meer verfijnde manier om de dingen te doen die we nu doen. Maar AI zoals het zich nu ontwikkelt, is mij onbekend, dus ik weet er niet genoeg over om er iets over te zeggen.

Brussel International Fantastic Film Festival
15 april 2023

FILMS

EL ORFANATO, a.k.a. THE ORPHANAGE (2007) DIR J.A. Bayona PROD Álvaro Augustin, Joaquín Padró, Mar Targarona SCR Sergio G. Sánchez CAM Oscar Faura ED Elena Ruiz MUS Fernando Velázquez CAST Belén Rueda, Fernando Cayo, Roger Príncep, Óscar Casas, Mabel Rivera, Montserrat Carulla, Andrés Gertrúdix, Geraldine Chaplin

LO IMPOSSIBLE, a.k.a. THE IMPOSSIBLE (2012) DIR J.A. Bayona PROD Belén Atienza, Álvaro Augustin, Ghislain Barrios SCR Sergio G. Sánchez (verhaal van by María Belón) CAM Oscar Faura ED Elena Ruiz, Bernat Vilaplana MUS Fernando Velázquez CAST Naomi Watts, Ewan McGregor, Tom Holland, Samuel Joslin, Oaklee Pendergast, Marta Etura, Sönke Möhring, Geraldine Chaplin, Ploy Jindachote, Jomjaoi Sae-Limh, Johan Sundberg, Jan Roland Sundberg, La-Orng Thongruang, Tor Klathaley, Douglas Johansson, Emilio Riccardi, Vorarat Jutakeo, Karun Konsaman, Nicola Harrison

A MONSTER CALLS (2016) DIR J.A. Bayona PROD Belén Atienza SCR Patrick Ness (boek “A Monster Calls” [2011] van Patrick Ness; naar een origineel idee van Siobhan Dowd) CAM Oscar Faura ED Jaume Martí, Bernat Vilaplana MUS Fernando Velázquez CAST Sigourney Weaver, Felicity Jones, Lewis MacDougall, Liam Neeson, Toby Kebbell, Ben Moor, James Melville, Oliver Steer, Dominic Boyle, Jennifer Lim, Max Gabbay, Morgan Symes, Max Golds, Frida Palsson, Wanda Opalinska

JURASSIC WORLD: FALLEN KINGDOM (2018) DIR J.A. Bayona PROD Belén Atienza, Frank Marshall, Patrick Crowley SCR Colin Trevorrow, Derek Connolly (personages gecreëerd door Michael Crichton) CAM Oscar Faura ED Bernart Vilaplana MUS Michael Giacchino CAST Chris Pratt, Bryce Dallas Howard, Rafe Spall, Justice Smith, Daniella Pineda, James Cromwell, Toby Jones, Ted Levine, Jeff Goldblum, Geraldine Chaplin

SOCIETY OF THE SNOW (2023) DIR J.A. Bayona PROD Belén Atienza, Sandra Hermida, Benjamín Segura SCR J.A. Bayona, Bernat Vilaplana, Nicolás Casariego, Jaime Marques (boek “La sociedad de la nieve” [a.k.a. “The Snow Society: The Definitive Account of the World’s Greatest Survival Story”] van Pablo Vierci) CAST Enzo Vogrincic Roldán, Matías Recalt, Tomas Wolf, Diego Ariel Vegezzi, Agustín Pardella, Francisco Romero, Rafael Federman, Felipe González Otaño, Esteban Kukuriczka, Agustín Della Corte, Valentino Alonso, Simón Hempe, Jerónimo Bosia, Fernando Contigiani García