Na “Le milieu de l’horizon” (2019), een coming-of-age-drama dat zich afspeelt in 1976 met in de hoofdrol Laetitia Casta, heeft de in Zwitserland geboren scenariste en cineaste Delphine Lehericey een nieuwe film uit. Het is de dramedy “Last Dance.” Deze Zwitsers-Belgische co-productie werd vorig jaar bekroond met de Prix du Public op het Locarno International Film Festival.

De film heeft het over Germain, gespeeld door de Franse acteur en veteraan François Berléand. Germain is op pensioen en wordt weduwnaar op zijn vijfenzeventigste. Hij heeft nauwelijks tijd om te beseffen wat er om hem heen gebeurt wanneer zijn familie zijn leven overneemt: non-stop telefoontjes en bezoeken, maaltijden klaarmaken en bezorgen, activiteiten die van tevoren zijn georganiseerd—alles bedoeld om zijn leven zo regelmatig mogelijk te laten verlopen. Maar in gedachten is hij ergens anders. Door een belofte na te komen die hij aan zijn overleden vrouw heeft gedaan, maakt hij nu plots deel uit van de nieuwste productie van een hedendaags dansgezelschap. In de film wordt het dansensemble geleid door La Ribot, een Spaanse danseres, choreografe en beeldende kunstenares. Het resultaat is een feel-good film die een glimlach op je gezicht tovert wanneer de eindgeneriek over het scherm rolt.

“Last Dance” is de derde speelfilm van Delphine Lehericey (geb. 1975); ze regisseerde ook documentaires, waaronder “Mode in Belgium” (2011) en “Une cheffe et sa bonne étoile” (2016) over de Belgische sterrenchef Isabelle Arpin. Intussen heeft Lehericey met “Les indociles” ook een TV-reeks klaarliggen die eind 2023 wordt uitgezonden.

“Last Dance” deed me denken aan een lang vergeten maar kostbaar filmpareltje, “The Trip to Bountiful” (1985), dat de hoofdrolspeelster van de film, Geraldine Page, haar achtste Oscarnominatie en enige Academy Award opleverde. Beide films zijn rijk gedetailleerd en hebben dezelfde empathie en benadering voor ouderlingen die, wanneer ze nog in de fleur van hun leven zijn, hun wensen en verlangens van hun bucketlist tijdens hun pensioen willen verwezenlijken. “Last Dance” stelt zich ook de vraag waarom oude mensen vaak als kinderen worden behandeld.

De film loopt vanaf 21 juni in de Belgische bioscopen. Verdeler: Vedette Film.

Het onderstaande interview met scenariste en cineaste Delphine Lehericey werd onlangs afgenomen in Brussel, waar ze haar nieuwste film toelichtte. Een verhaal over verdriet, verlies, liefde en dans.

“Last Dance” is zowel een drama als een komedie. Je kan je er ook gemakkelijk mee identificeren. Was dat je bedoeling?

Net als in mijn vorige films wilde ik een film maken over echte mensen. En naarmate we allemaal ouder worden, heb ik de neiging om in mijn verhalen zo subtiel mogelijk te praten over dingen die mensen kunnen herkennen en waar ze zich mee kunnen identificeren. Ik schrijf over emoties die ik voel, of hoe ik naar de wereld, mijn familie en vrienden kijk, maar ook wat me aan het lachen brengt of me verdrietig maakt. Het is zalig om dat met anderen te kunnen delen; het verbindt je met de mensen om je heen. Dat maakt het zo interessant wanneer je je personages tot leven brengt; ik maak van mijn personages ook graag helden. Als je niet bij hen in de buurt bent, voel je je verloren of heb je de indruk dat je een vriend bent kwijtgeraakt, ook al is het een fictief personage. Dat is wat ik leuk vind aan mijn werk.

Hoe creëer je die personages wanneer je je scenario schrijft?

Ik begin altijd met één bepaald personage en zie dan wat er met dat personage kan gebeuren. Zo creëer ik langzaam zijn hele wereld. Voor “Last Dance” had ik het personage van Germain. Hij moest iemand op leeftijd zijn, zodat ik over zijn ouderdom kon praten, vooral omdat er heel weinig films worden gemaakt over mensen van pakweg zeventig of tachtig jaar. En het was iets te gemakkelijk geweest zijn om over die oude man te praten, zijn vrouw is overleden, hij voelt zich ongelukkig… Want in het echte leven is er meer dan alleen drama. Er is drama én humor, en ik wilde zien hoe Germain verder zou evolueren na het verlies van zijn vrouw, hoe hij zijn leven weer op de rails kon krijgen door nieuwe doelen in zijn leven te vinden, hoe hij de beste versie van zichzelf kon worden—en niet het tegenovergestelde—of hoe hij zijn eigen beste vriend kon worden. Als hij een betere versie van zichzelf kan worden, is hij als een goede fles wijn.

Dat is misschien de boodschap die je probeert te vertellen met “Last Dance”?

Ja. Als je naar het dansensemble van La Ribot kijkt, dan zie je zowel oude als jonge mensen. Ze hebben allemaal een verschillende achtergrond, en ze zijn allemaal geweldig om naar te kijken. Je krijgt veel diversiteit te zien in hun kleine universum.

Is Germain een fictief personage, of is hij gebaseerd op iemand die je kent?

Hij is gebaseerd op mijn grootvader, die achtennegentig is. Ze hebben niet dezelfde voorgeschiedenis, maar hij is al vele jaren met pensioen en hij heeft een mooi leven na zijn professionele carrière. Hij heeft het geluk in goeie gezondheid te verkeren zodat hij veel dingen kan doen; hij is gelukkig, hij ontmoet graag mensen, hij is altijd nieuwsgierig. Ik ben altijd aan het werk, altijd gehaast; ik wil een film maken, moet een distributeur zoeken, enz. Daarom ben ik dol op mijn grootvader; hij heeft in zijn leven dat stadium bereikt dat hij op zijn gemak is. Hij houdt van lezen en ziet graag een film. In mijn ogen is hij een artiest. En ik denk dat kunst en cultuur ons allemaal kunnen beïnvloeden; elk boek of elke film is veel meer dan een product, het is als een project waar research aan vooraf is gegaan. Als het publiek een film ziet, wie weet, misschien wordt het er door geraakt, of misschien helemaal niet, en dat begrijp ik. Daarom ben ik niet dol op filmprijzen, want films kun je niet vergelijken. Ze vertellen verschillende verhalen, ze hebben verschillende budgetten—alles is anders. De filmbusiness is in zekere zin erg hard. Maar ik ben altijd blij als een film het publiek raakt; soms kan een film de mensen niet schelen, en soms worden ze overweldigd door wat ze hebben gezien, omdat ze zichzelf misschien herkennen in gelukkige of pijnlijke situaties die ze in een film hebben gezien.

Was er een reden waarom de vrouw van Germain een danseres was, en geen schrijfster of zangeres bijvoorbeeld?

Ik hou van theater en ik ben er vertrouwd mee. Maar niet iedereen die op een podium staat, moet een acteur zijn en een personage spelen met vele pagina’s aan dialoog. Een danser heeft dat niet, dus dat is een andere manier om zich op een podium te uiten. Hij heeft zijn lichaam en zijn fysieke uiterlijk; vanuit dat oogpunt is het ideale beeld van vandaag om er goed uit te zien, atletisch te zijn en spieren te hebben. Maar de meeste mensen zien er zo niet uit, en dat is precies wat ons allemaal zo mooi maakt. Als jij Germain zou spelen, zouden de bewegingen anders zijn. Iedereen zou hem anders spelen omdat iedereen uniek is, en uniek zijn is geweldig.

Hoe heb je samengewerkt met La Ribot?

Ik kende haar werk en ik had optredens van haar gezien. Ze treedt vaak alleen op en mijn producer in Zwitserland kent haar persoonlijk. Ze heeft een geweldige en grappige persoonlijkheid; ze is als een personage uit een film van Pedro Almodóvar. Ze is een sterke vrouw uit Madrid, en omdat ze zo uniek is, wilde ik haar niet imiteren—ik wilde dat ze zichzelf speelde in de film. En ze ging meteen akkoord. Het was een grappige ervaring voor haar; zij heeft de leiding over haar eigen groep, maar als filmregisseur had ik de leiding [lacht]. En ze is het niet gewoon van te wachten, terwijl je op eender welke filmset altijd moet wachten op licht, geluid, camera… Maar ze is een echte professional; ze is nu zestig en ze danst al sinds haar veertiende.

En speelde ze haar rol, of deed ze ook echt de choreografie?

Beide. Er waren scènes waarin ze dialogen had en ze haar rol speelde als een actrice, maar we improviseerden ook met haar, de acteurs en de dansers. We plaatsten de camera dan in het midden van de set en werkten alsof we een documentaire draaiden, waardoor ze veel vrijheid kreeg in haar werk als choreografe. Ze zag de film vorige zomer op de Piazza Grande in Locarno [Zwitserland] en maakte zich zorgen over de reactie van het publiek. Maar ze was erg tevreden en mensen hielden van haar werk.

En jij? Had jij ook twijfels toen je de film in Locarno vertoonde? Was je nerveus?

Ja. Ik heb in het theater gewerkt; als iets niet goed lukt, verander je het. Maar van zodra je film eenmaal klaar is en je gaat hem vertonen, dan kun je er niets meer aan veranderen. Je moet hem tonen zoals hij is. En de Piazza Grande is enorm; zevenduizend mensen zagen de film daar voor het eerst. Voor François Berléand was het ook de eerste keer dat hij de film zag; hij had geen idee of het zou werken. Dus die première was erg stressvol voor ons allemaal. C’était un traque immense. Maar het was magisch; als het werkt op de Piazza, geeft het je een ongelooflijke energieboost. Het was een unieke ervaring voor ons allemaal.

Robert Wise, regisseur van films als “West Side Story” [1961] en “The Sound of Music” [1965], vertelde me ooit, ‘Het ergste dat een regisseur kan overkomen bij een eerste screening, is een bad laugh, wanneer mensen lachen op een moment wanneer dat helemaal niet de bedoeling is.’ Herken je dat?

Ik begrijp dat. Het is moeilijk als je een komedie schrijft en regisseert; deze film is grappiger dan mijn vorige films, en dat maakt het erg moeilijk. Het is een totaal andere manier om je aandacht te richten op je werk, c’est une mécanique très différente. Niet enkel wanneer je het scenario schrijft, maar ook wanneer je aan het filmen en monteren bent. In een komedie zijn de emoties anders en zitten de acteurs in een ander ritme, en het is niet grappig als je zou zeggen, ‘Ah, je bent grappig!’ Nee, je moet dramatischer zijn. Wanneer je een komedie draait, is het tragischer dan wanneer je een tragedie filmt. Kijk wat Charlie Chaplin deed; hoe meer zijn personage in de problemen raakte, des te grappiger hij werd. Bij een komedie draait alles om verschillende problemen die onmiddellijk moeten worden opgelost om het publiek aan het lachen te krijgen. Dan creëer je die lichtheid.

Was het gemakkelijk om François Berléand te overtuigen om Germain te spelen?

Ja, het was gemakkelijk omdat hij van het scenario hield. Als toneelacteur speelt hij vaak hoofdrollen, maar hij speelt niet al te veel hoofdrollen in films. Hij maakt wel enorm veel films en speelt meestal bijrollen. Hij is nu eenenzeventig en hij zei tegen me, C’était mon plus beau tournage. Ik was erg trots om hem dat te horen zeggen, vooral als je kijkt naar zijn lange carrière als filmacteur en al de films waarin hij de afgelopen veertig jaar heeft gespeeld.

Had je hem in gedachten voor de rol van Germain toen je het scenario aan het schrijven was?

Nee. Ik dacht aan mijn grootvader, mijn vader en mensen die ik ken. Dat helpt me om een personage te creëren en om het echt te maken. Als je tijdens het schrijven al aan een acteur denkt, komt het omdat je hem in een film hebt gezien, en dan beperk je je vermogen om je personage voor te stellen. Voor mij is het beter om te denken aan mensen die ik ken en pas in een volgende fase aan acteurs die mogelijk die rollen kunnen spelen. Ik hou van acteurs, maar als ik een scenario schrijf, concentreer ik me eerst op de personages.

Brussel,
16 juni 2023

“Last Dance” (2022, trailer)

FILMS

PUPPYLOVE (2013) DIR Delphine Lehericey PROD Elena Tatti, Sébastien Delloye SCR Delphine Lehericey, Martin Coiffier CAM Sébastien Godefroy ED Ewin Ryckaert MUS Soldout CAST Solène Rigot, Audrey Bastien, Vincent Perez, Vadim Goldberg, Theo Gladsteen, Valérie Bodson, Jan Hammenecker

LE MILIEU DE L’HORIZON (2019) DIR Delphine Lehericey PROD Elodie Brunner, Thierry Spicher, Elena Tatti SCR Delphine Lehericey, Joanne Giger (boek van Roland Buti) CAM Christophe Beaucarne ED Emilie Morier MUS Nicolas Rabaeus CAST Laetitia Casta, Luc Bruchez, Thibault Evrard, Clémence Poésy, Patrick Deschamps, Lisa Harder, Guillaume Lemarre

LAST DANCE (2012) DIR Delphine Lehericey PROD Thierry Spicher, Elena Tatti SCR Delphine Lehericey, Martin CAM Hichame Alaouie ED Nicolas Rumpl MUS Nicolas Rabaeus CAST François Berléand, Kacey Mottet Klein, La Ribot, Déborah Lukumuena, Astrid Whettnall, Dominique Reymond, Sabine Timoteo